Απόσπασμα από την ομιλία της ομιλήτριας κας Ευαγγελίας Τσουμάκη
Η Μικρασιατική Καταστροφή ήταν μια από τις πιο τραυματικές εμπειρίες της νεότερης ελληνικής ιστορίας και ο συγγραφέας μας μεταφέρει στις ελληνικές κοινότητες που υπήρχαν για αιώνες στη Μικρά Ασία και διαλύθηκαν, στους ανθρώπους που έχασαν σπίτια, περιουσίες, επιχειρήσεις, κρατώντας όμως την πολιτισμική τους ρίζα.
Μας δείχνει τον πόνο της απώλειας, τον ξεριζωμό, αλλά και την απέλπιδα προσπάθεια να στηθεί μια νέα κοινότητα, ενσωματώνοντας την κουλτούρα τους και την πολιτιστική τους ταυτότητα στην κοινωνία. Μαζεύοντας τα κομμάτια τους με όσες δυνάμεις τους είχαν απομείνει, προσπαθώντας να στήσουν μια νέα ζωή, πολλές φορές αναγεννώμενοι μέσα από τις στάχτες τους, σε άθλιες συνθήκες. Άνθρωποι νοικοκύρηδες, άλλοτε πλούσιοι, άλλοτε με πολύ καλό εισόδημα αλλά σε κάθε περίπτωση έχοντας την ζωή τους στρωμένη σε μία πόλη που δεν είχε τίποτα να ζηλέψει τις ευρωπαϊκές, βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς τίποτα…χωρίς χρήματα , ακίνητα, δουλειές, όνειρα, ελπίδα. Αλλά παρόλα αυτά έσφιγγαν τα δόντια και προχωρούσαν γιατί η μοίρα τους έφερε στην μητέρα Ελλάδα, όχι για να ζήσουν μόνο, αλλά κυρίως για να μην ξεχάσουν. Γιατί η μνήμη είναι αυτή που κρατάει τη σκέψη ζωντανή. Το τραύμα δεν κλείνει , αιμορραγεί και είναι εκεί για να θυμίζει, να κρατάει τα γεγονότα βαθιά χαραγμένα στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων.
Αλάτσατα…
Ομιλία Παναγιώτη Δημητρόπουλου
“Αυτή η ιστορία…Δεν είναι μακριά μας.» «Δεν ανήκει μόνο στο χθες. Ανήκει σε όλους εκείνους, Που κουβαλούν μέσα τους μνήμες…Ακόμα κι αν δεν τις έζησαν.»«Ακούσαμε πριν μια φωνή νέα….Μια φωνή που δεν έζησε εκείνα τα χρόνια…Κι όμως μίλησε γι’ αυτά.» «Και ίσως αυτό είναι το πιο συγκλονιστικό. Ότι η μνήμη…Δεν είναι κάτι στατικό. Δεν μένει πίσω.Προχωρά. Μεταφέρεται. Αναπνέει… Μέσα από τις επόμενες γενιές.».«Δεν γεννήθηκα στα Αλάτσατα…Ούτε στην Ερυθραία… Κι όμως… γράφοντας αυτό το βιβλίο… Βρέθηκα εκεί.» «Στους δρόμους…Στις αυλές…Στα σπίτια που άνοιγαν τις πόρτες τους χωρίς φόβο…Στο άρωμα του γιασεμιού…Που έμοιαζε να κρατά τον χρόνο ακίνητο.»«Και όσο προχωρούσα…Καταλάβαινα κάτι βαθιά ανθρώπινο.» «Ότι η μνήμη…Δεν είναι παρελθόν. Είναι τρόπος να συνεχίζουμε.» «Τα “Χάρτινα Σπίτια”…Δεν γράφτηκαν για να περιγράψουν απλώς γεγονότα. Δεν είναι ένα ιστορικό χρονικό. Είναι μια προσπάθειαΝα ακουστούν φωνές.»«Φωνές ανθρώπων που δεν έγραψαν ποτέ βιβλία… Αλλά έζησαν ιστορίες Που άξιζαν να ειπωθούν.»«Ανθρώπων που ξεκίνησαν από τα Αλάτσατα της Ερυθραίας…Και βρέθηκαν σε έναν νέο τόπο…Κρατώντας μέσα τους έναν παλιό.»«Έναν κόσμο γεμάτο φως…Και γεμάτο απώλεια.«Γιατί ο ξεριζωμός…Δεν είναι μόνο η απώλεια του χώρου. Είναι η απώλεια του “μαζί”.»«Είναι το να αφήνεις πίσω… Όχι μόνο το σπίτι…Αλλά τις φωνές που το γέμιζαν.»«Και τότε…Όλα χωρούν σε μια βαλίτσα.»«Μια βαλίτσα μικρή…Για μια ζωή μεγάλη.»«Μέσα της…Λίγα ρούχα…Μια φωτογραφία…Ίσως λίγο χώμα…» «Και έξω από αυτήν…Όλα τα υπόλοιπα.» «Τα σπίτια. Οι δρόμοι. Οι άνθρωποι.» «Κι όμως…Εκείνοι οι άνθρωποι δεν λύγισαν.»«Ξαναέχτισαν. Ξαναστάθηκαν. Ξαναέζησαν.» «Και αυτό…Είναι ίσως το μεγαλύτερο μάθημα αυτής της ιστορίας.» «Ότι ο άνθρωπος…Έχει μέσα του μια δύναμη, Που ξεπερνά την απώλεια.«Ότι μπορεί να χάσει τα πάντα…Και να συνεχίσει.» «Και να αφήσει πίσω του…Όχι μόνο πόνο…Αλλά και φως.» «Και εμείς σήμερα…Τι κάνουμε με αυτό το φως;»«Το ξεχνάμε…Ή το κρατάμε ζωντανό;»«Γιατί αυτό το βιβλίο…Δεν ζητά απλώς να διαβαστεί. Ζητά να θυμηθεί.» «Ζητά να γίνει μια μικρή υπενθύμιση… Ότι η ιστορία δεν τελειώνει. Όταν κλείνει ένα βιβλίο.» «Συνεχίζεται… Όσο υπάρχουν άνθρωποι. Που τη μεταφέρουν.» «Και ίσως…Το μεγαλύτερο χρέος όλων μας…Είναι αυτό.» «Να μην αφήσουμε αυτή τη μνήμη να σβήσει.»«Γιατί όσο θυμόμαστε…Οι τόποι δεν χάνονται…Οι άνθρωποι δεν χάνονται…Η ιστορία δεν χάνεται.»«Σας ευχαριστώ…Που είστε σήμερα εδώ…Και που γίνεστε κι εσείς. Κομμάτι αυτής της μνήμης.»