- Πρόσφατα κυκλοφόρησε το νέο σας βιβλίο «Τα Χάρτινα Σπίτια». Ποια ήταν η αφορμή που σας ενέπνευσε και ποιος ο στόχος ;
«Τα Χάρτινα Σπίτια» γεννήθηκαν μέσα από την ανάγκη να μιλήσω για τη μνήμη, την προσφυγιά, την απώλεια, αλλά και για τη δύναμη που κρύβει ο άνθρωπος όταν παλεύει να σταθεί ξανά όρθιος. Η αφορμή ήταν ιστορίες ανθρώπων της Μικράς Ασίας, αφηγήσεις που πέρασαν από γενιά σε γενιά και κουβαλούσαν μέσα τους πόνο, αξιοπρέπεια και σιωπές.
Στόχος μου δεν ήταν μόνο να αφηγηθώ μια ιστορία εποχής, αλλά να φωτίσω συναισθήματα που παραμένουν διαχρονικά. Τα «Χάρτινα Σπίτια» μιλούν για ανθρώπους που προσπαθούν να χτίσουν ξανά τη ζωή τους, ακόμα κι όταν όλα γύρω τους μοιάζουν εύθραυστα.
- Έχετε γράψει και παιδικά βιβλία. Πώς θα περιγράφετε την συγγραφική διαδικασία σε σχέση με αυτή των Χάρτινων Σπιτιών; Ποιες είναι οι διαφορές και ποιες οι δυσκολίες στην κάθε περίπτωση;
Η συγγραφή παιδικών βιβλίων και ενός μυθιστορήματος όπως τα «Χάρτινα Σπίτια» είναι δύο εντελώς διαφορετικά ταξίδια.
Στο παιδικό βιβλίο χρειάζεται απλότητα, καθαρότητα και μεγάλη ευθύνη απέναντι στην παιδική ψυχή. Κάθε λέξη πρέπει να έχει λόγο ύπαρξης.
Στο μυθιστόρημα για ενήλικες υπάρχει μεγαλύτερη ελευθερία στην ανάπτυξη χαρακτήρων, στην ατμόσφαιρα και στη συναισθηματική ένταση. Παράλληλα όμως, η δυσκολία είναι πολύ μεγαλύτερη, γιατί πρέπει να κρατήσεις ζωντανό έναν ολόκληρο κόσμο για εκατοντάδες σελίδες.
Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, η αλήθεια του συναισθήματος είναι αυτό που θεωρώ πιο σημαντικό.
- Ποια είναι τα θέματα που σας εμπνέουν περισσότερο και γιατί;
Με εμπνέουν κυρίως οι άνθρωποι και οι αόρατες πλευρές της ζωής τους. Οι οικογενειακές σχέσεις, η μνήμη, η απώλεια, η προσφυγιά, η παιδική ηλικία, αλλά και η ελπίδα μέσα στις δυσκολίες.
- Πιστεύετε πως το βιβλίο θα συνεχίσει να υπάρχει στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και του ψηφιακού κόσμου; Ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος κατά την γνώμη σας;
Πιστεύω πως οι πιο μεγάλες ιστορίες γεννιούνται από μικρές ανθρώπινες στιγμές. Από μια σιωπή, μια ανάμνηση, ένα βλέμμα. Αυτά είναι που με συγκινούν και με οδηγούν στη γραφή.
Πιστεύω πως το βιβλίο θα συνεχίσει να υπάρχει, γιατί ο άνθρωπος θα έχει πάντα ανάγκη τις ιστορίες. Η τεχνητή νοημοσύνη και ο ψηφιακός κόσμος αλλάζουν τον τρόπο που διαβάζουμε και επικοινωνούμε, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη βαθιά ανθρώπινη ανάγκη για συναίσθημα και ταύτιση.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η απώλεια της ουσιαστικής επαφής με το κείμενο. Ο γρήγορος ρυθμός της εποχής μάς κάνει πολλές φορές να διαβάζουμε επιφανειακά, χωρίς χρόνο για σκέψη και εσωτερική σύνδεση.
- Πόσο χρόνο διαρκεί η συγγραφή του κάθε σας έργου ; Υπάρχουν παράμετροι που τον καθορίζουν;
Ο χρόνος συγγραφής αλλάζει από έργο σε έργο. Ένα παιδικό βιβλίο μπορεί να χρειαστεί μήνες μέχρι να βρει τη σωστή του μορφή, ενώ ένα μυθιστόρημα μπορεί να απαιτήσει χρόνια δουλειας, έρευνας και συνεχών διορθώσεων.
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που καθορίζουν αυτόν τον χρόνο, η έρευνα, η ψυχολογική κατάσταση του συγγραφέα, η καθημερινότητα, αλλά και η ίδια η ωρίμανση του έργου. Κάποιες ιστορίες χρειάζονται χρόνο για να «μιλήσουν» σωστά.
- Τι θα είχατε να μας πείτε για το ρόλο των επιμελητών στο χώρο των εκδόσεων; Ποιους άλλους επαγγελματίες θεωρείτε σημαντικούς στην επιτυχημένη έκδοση ενός βιβλίου;
Ο ρόλος των επιμελητών είναι εξαιρετικά σημαντικός και συχνά υποτιμημένος. Ένας καλός επιμελητής δεν διορθώνει μόνο λάθη. Βοηθά το κείμενο να αναπνεύσει καλύτερα, να αποκτήσει ρυθμό, καθαρότητα και συνοχή, πάντα με σεβασμό στη φωνή του συγγραφέα. Όμως ένα βιβλίο είναι συνολικά αποτέλεσμα συνεργασίας πολλών ανθρώπων. Πολύ σημαντικοί είναι επίσης οι διορθωτές, οι γραφίστες, οι εικονογράφοι, οι τυπογράφοι, οι άνθρωποι της προώθησης, τα βιβλιοπωλεία και φυσικά οι ίδιοι οι αναγνώστες, γιατί αυτοί είναι που τελικά δίνουν ζωή σε ένα βιβλίο.
- Ποια είναι η ευχή που θα δίνατε σε έναν πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα;
Θα του ευχόμουν να μη χάσει ποτέ τη φωνή του προσπαθώντας να μοιάσει σε κάποιον άλλο. Να έχει υπομονή, να διαβάζει πολύ και να γράφει αληθινά. Η λογοτεχνία δεν είναι αγώνας ταχύτητας ούτε αριθμών. Είναι διαδρομή. Και κυρίως να θυμάται πως κάθε αυθεντική ιστορία βρίσκει αργά ή γρήγορα τον δρόμο της προς τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη να τη διαβάσουν.
- Τι θα κινητοποιούσε τον κόσμο στο να διαβάζει περισσότερο ;
Νομίζω πως ο κόσμος θα διάβαζε περισσότερο αν ξανασυνδέαμε το βιβλίο με το συναίσθημα και όχι με την υποχρέωση. Όταν το διάβασμα παρουσιάζεται μόνο ως καθήκον, απομακρύνει πολλούς ανθρώπους. Χρειάζονται περισσότερες δράσεις φιλαναγνωσίας, ζωντανές παρουσιάσεις, επαφή των παιδιών με συγγραφείς, αλλά και οικογένειες που μεγαλώνουν παιδιά βλέποντάς τα να κρατούν βιβλία στα χέρια τους. Το βιβλίο δεν επιβάλλεται, μεταδίδεται.