Ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης στο Φασματοσκόπιο Ερωτικού Λόγου (εκδόσεις Τηλέγραφος 2024) γράφει για τον Οδυσσέα Ελύτη, την ευγλωττία στον ποιητικό λόγο, την απομάκρυνση από την “κακοφορμισμένη σύμβαση” και την ομορφιά ως τρόπο ύπαρξης της αλήθειας της “μη κρυπτότητας” :
13. Η ιδιαίτερα προβεβλημένη από την κριτική και την ειδικότερη φιλολογική ερμηνεία της αρχιτεκτονικής διάρθρωσης των μειζόνων ποιημάτων του τιμώμενου σήμερα ποιητή ανακαλεί ευθέως την εξ ίσου διαπιστωμένη προσέγγιση των εννοιών κατά τρόπο εμφανώς γεωμετρικό από τον Γκαστόν Μπασελάρ. Το έργο του οποίου φαίνεται να γνώριζε σε βάθος ο Οδυσσέας Ελύτης. Η οριακή διαπίστωση που παρατίθεται εν συνεχεία υπογράφεται από τον Γκαστόν Μπασελάρ: «η “ευγλωττία” είναι ένα από τα στοιχεία του ευ ζην». Μήπως το ελυτικό δίδαγμα στο σύνολό του δεν είναι πράγματι ένα ευρύχωρο δίδαγμα «ευγλωττίας»; Μήπως η γλώσσα του προκείμενου δημιουργικού καταπιστεύματος δεν συνιστά και η ίδια την υποδειγματικά δραματοποιημένη έκφραση ενός εμφανώς αναστοχαστικού ευ ζην; Μήπως το ποίημα δεν είναι τέλει η ασυμβίβαστη εκείνη φυγή; Η φυγή από την κακοφορμισμένη Σύμβαση; Η απομάκρυνση από το status quo των δεδομένων, των επιβεβλημένων συνειρμών της ζωής σε απλό, σε πρώτο δηλαδή βαθμό θέασης; Διακρίνω τα εξής, όπως απαντούν στη μελέτη του Μάρτιν Χάιντεγκερ. Η γλώσσα στην ποίηση, προκειμένου να οδηγηθώ πιο γρήγορα, από ό τι συνήθως συμβαίνει, στο αναγκαίο και ικανό συμπέρασμα: «η συνομιλία της νόησης με την ποίηση επιδιώκει να προσκαλέσει την ουσίωση της γλώσσας, για να ξαναμάθουν οι θνητοί να κατοικούν μέσα στη γλώσσα». Η γλώσσα παρίσταται ως διευθέτηση μορφών – δομών – θεσμών του θεμελίου-είναι. Εξ ου και η λατρεία του άκρως διεσταλμένου παρόντος, το οποίο διαθέτει το εξαιρετικό πλεονέκτημα να περιέχει το σύμπαν. Το μέλλον καθίσταται μάλλον τριτεύον ως ζήτημα γραφής. Άλλωστε «τα υπερβολικά πάρε δώσε με το μέλλον είναι μια μορφή δειλίας» μας δείχνει και ο Ντάνιελ Κέλμαν. Το μνημείο των συλλαβών, ένα μανιφέστο λυρικού modus vivendi αλλά και βεβαίως modus operandi, αφορά κατεξοχήν στην εδραίωση της πίστης στο κατάλυμα του διαρκώς ενεργητικού, πολυεπίπεδου, πολύσημου, σαφώς διιστορικού ενεστώτος.
14. Ξεχωρίζω τα εξής από το τέταρτο ποίημα του πρώτου μέρους των Ετεροθαλών, που επιγράφεται «Της Σελήνης της Μυτιλήνης παλαιά και νέα ωδή»: «Ότι τόσο ελαφρύ στα φρύγανα το πάτημα ήταν/Τόσο μπλάβα τα λουλούδια. Τόσο η στάλα των ματιών /Ωραία μετά που η ευτυχία χάθηκε/Μακριά μεσ’ στα θαλασσινά χαράματα/To φιλί που εκράτησα όσο το αστέρι μου έσχιζε/Την πλαγιά του Αυγούστου τόσο καθαρό/Τόσο πικρή στη φούχτα μου η γαλήνη/Τόσο οι άνθρωποι μαύροι και μικροί/Με το πόδι εμπρός που ολοένα παν/Παν κατευθείαν για τον Κωκυτό και τον Πυριφλεγέθοντα!». Οι στίχοι, κάτοπτρα ειλικρινή της αλήθειας, κατευθύνονται στην ενδοχώρα της φιλέρευνης ανάγνωσης. Με τον ρυθμό τον ασίγαστο της άμεσης μαρτυρίας του ποιητικού νου. Εξ ού και η ευθύτητα των προκείμενων δηλώσεων. Ανήκω σ΄ αυτούς που πιστεύουν ότι πράγματι «μέσα στο έργο είναι επί το έργον η αλήθεια, άρα όχι μόνο κάτι το αληθινό [. . . ] Έτσι φωταγωγείται το αυτοκρυβόμενο Είναι. Η έτσι διαμορφωμένη φωτεινότητα ρίχνει το φέγγος της στο έργο τέχνης. Το φέγγος που έχει ριχτεί στο έργο τέχνης είναι το ωραίο. Η ομορφιά είναι ένας τρόπος ύπαρξης της αλήθειας ως μη-κρυπτότητας»: για να μνημονεύσω πάλι αυτόν που προσλαμβάνει και εννοεί την ποιητική δοκιμή με ιδιαίτερα εμφανή ευρύτητα. Εννοώ βέβαια τον Μάρτιν Χάιντεγκερ, όπως τον ξαναδιαβάζω. Η προέλευση του έργου τέχνης: η αποδελτίωση συνεχίζεται.